Platform
Dat blijkt uit cijfers van arbodiensten ArboNed en HumanCapitalCare, beide onderdeel van HumanTotalCare. Samen zijn zij werkzaam voor meer dan een miljoen werknemers in Nederland.
De cijfers laten in de eerste plaats zien dat stress een steeds groter probleem wordt op de werkvloer, maar ze maken vooral duidelijk hoe belangrijk het is om eerder in actie te komen. Want tegen de tijd dat iemand zich ziek meldt, spelen klachten vaak al veel langer.
Een burn-out betekent gemiddeld 338 dagen verzuim
Vooral langdurig verzuim heeft grote impact. Slechts 11 procent van de verzuimmeldingen is verantwoordelijk voor 83 procent van alle geregistreerde verzuimdagen.
Dat verschil ontstaat doordat veel werknemers na een korte ziekteperiode snel weer aan het werk kunnen. Bij stressgerelateerde klachten is dat vaak anders.
Werknemers die vanwege stressgerelateerde klachten uitvallen, zijn gemiddeld 257 dagen afwezig. Bij een burn-out loopt dat op tot gemiddeld 338 dagen. Dat is ruim elf maanden.
De gevolgen daarvan zijn groot. Allereerst natuurlijk voor de werknemer zelf, maar langdurige uitval heeft ook invloed op collega's en teams. Werk moet worden overgenomen, de druk op andere medewerkers kan toenemen en voor organisaties lopen de kosten snel op.
Juist daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat er gebeurt nadat iemand is uitgevallen, maar ook naar de maanden die daaraan voorafgaan.
Stress ontstaat lang niet altijd op het werk
Bij stressgerelateerd verzuim wordt al snel gedacht aan een hoge werkdruk, volle agenda's en te weinig personeel. Die factoren kunnen absoluut een rol spelen, maar ze vertellen niet het hele verhaal.
In ongeveer één op de vijf gevallen ziet de bedrijfsarts het werk als de belangrijkste oorzaak van stressgerelateerd verzuim. Veel vaker ontstaat stress door een combinatie van verschillende omstandigheden.
Denk aan een medewerker die een drukke baan combineert met mantelzorg. Iemand die financiële zorgen heeft, midden in een scheiding zit of al maanden slecht slaapt door jonge kinderen. Ook gezondheidsproblemen, opvoedvragen en andere persoonlijke omstandigheden kunnen ervoor zorgen dat de totale belasting steeds verder oploopt.
Dat maakt stress niet alleen een werkprobleem of een privéprobleem. Vaak lopen beide simpelweg door elkaar heen. Daar ontstaat een uitdaging voor werkgevers.
Een werkgever hoeft een privéprobleem niet op te lossen
Werkgevers kunnen niet voorkomen dat een medewerker gaat scheiden, mantelzorger wordt of financiële zorgen krijgt. Dat hoeft ook helemaal niet hun verantwoordelijkheid te zijn.
Maar dat betekent niet dat organisaties pas iets kunnen doen wanneer een medewerker uitvalt. Er zit een groot gebied tussen alles oplossen en niets doen.
Een werkgever kan bijvoorbeeld ruimte creëren om problemen eerder bespreekbaar te maken, werkzaamheden tijdelijk aanpassen of ervoor zorgen dat medewerkers eenvoudig toegang hebben tot passende ondersteuning.
Juist dat laatste is belangrijk. Want hulp zoeken klinkt eenvoudig, maar kan behoorlijk ingewikkeld zijn wanneer iemand al veel aan zijn hoofd heeft. Waar moet je zijn? Welke deskundige heb je nodig? Wordt ondersteuning vergoed? Hoe lang is de wachtlijst?
Wie al tegen zijn grenzen aanloopt, zit waarschijnlijk niet te wachten op nóg een zoektocht.
Vrouwen hebben vaker stressgerelateerde verzuimdagen
De cijfers laten daarnaast duidelijke verschillen zien tussen groepen werknemers. Bij mannen is 22 procent van de verzuimdagen stressgerelateerd. Bij vrouwen is dat 33 procent.
Ook leeftijd speelt een rol. Werknemers tussen de 25 en 45 jaar hebben relatief vaker te maken met stressgerelateerd verzuim dan werknemers uit andere leeftijdsgroepen.
Waarom die verschillen precies ontstaan, blijkt niet uit deze cijfers. Wel onderstrepen ze dat belastbaarheid niet los kan worden gezien van iemands persoonlijke situatie en levensfase.
Juist tussen het 25e en 45e levensjaar kunnen veel verantwoordelijkheden tegelijkertijd spelen. Werk en carrière vragen aandacht, maar mogelijk ook jonge kinderen, relaties, gezondheid, financiële verplichtingen of de eerste mantelzorgtaken.
Duurzame inzetbaarheid gaat daardoor over veel meer dan wat er tussen negen en vijf gebeurt.
Wachten op de ziekmelding is te laat
Het lastige aan langdurige stress is dat er meestal geen duidelijk moment is waarop het ineens misgaat.
De belasting neemt toe. Iemand slaapt slechter, heeft minder energie of merkt dat concentreren moeilijker wordt. Misschien lukt herstellen in het weekend steeds minder goed. Problemen die eerst nog behapbaar leken, beginnen zich langzaam op te stapelen.
Dat betekent niet dat iedere burn-out voorkomen kan worden. Wel betekent het dat er vóór de daadwerkelijke ziekmelding vaak een periode ligt waarin ondersteuning verschil kan maken.
Daarom wordt ook steeds meer onderzoek gedaan naar het eerder herkennen van stress. Binnen het meerjarige onderzoeksprogramma DESTRESS onderzoeken onder andere Amsterdam UMC en HumanTotalCare welke factoren bijdragen aan stressklachten en hoe werknemers, werkgevers en professionals eerder in actie kunnen komen.
Preventie hoeft daarbij niet te betekenen dat een werkgever ieder signaal moet herkennen of iedere medewerker voortdurend in de gaten moet houden.
Het kan ook veel eenvoudiger beginnen: ervoor zorgen dat iemand die merkt dat het niet lekker gaat, niet hoeft te wachten totdat het écht misgaat om hulp te zoeken.
Van herstellen naar eerder ondersteunen
Dat is ook waar we bij FamlyCare in geloven.
Veel uitdagingen die uiteindelijk invloed hebben op het werk, beginnen namelijk helemaal niet op de werkvloer. Daarom maken we ondersteuning toegankelijk rondom verschillende thema's die in het dagelijks leven spelen, zoals mentale gezondheid, slaap, mantelzorg, opvoeding, vrouwengezondheid en de balans tussen werk en privé.
Niet pas wanneer iemand is uitgevallen, maar juist daarvoor.
Werkgevers hoeven daarmee niet ineens verantwoordelijk te worden voor het privéleven van hun medewerkers. Ze kunnen er wél voor zorgen dat werknemers weten waar ze terechtkunnen wanneer ze ondersteuning nodig hebben.
Want wanneer een burn-out gemiddeld 338 dagen verzuim betekent, is alleen investeren in herstel simpelweg niet genoeg.
Hoe eerder passende ondersteuning beschikbaar is, hoe groter de kans dat een probleem aandacht krijgt voordat uitval de enige optie lijkt.